Các cấp độ tư duy

cac cap do tu duy

Ai trong chúng ta cũng muốn có một tư duy nhạy bén, tư duy phản biện hay tư duy logic nhưng muốn tốt được một trong các loại tư duy trên thì chúng ta phải luyện tập rất nhiều. Và muốn luyện tập ta phải biết được các cấp độ của tư duy.

Sau đây là một bài viết giới thiệu về các cấp độ tư duy của Benjamin Bloom được coi là một trong những nhà giáo dục hàng đầu nước mỹ. Tốt nghiệp tiến sĩ về giáo dục năm 1942 tại đại học Chicago. Năm 1956 Bloom đưa ra thang đo 6 cấp độ của tư duy ( được gọi là thang đo Bloom), Theo ông tư duy, trình độ của con người sẽ trải qua những cấp độ sau:

1. Biết/Nhớ

Nhắc lại thông tin đã được tiếp nhận trước đó. Ví dụ bạn đọc một bài văn, thơ, công thức toán học thì nếu đọc lại được bài văn, viết lại được được công thức toán học đó là mức độ đầu tiên, Biết/Nhớ.

2. Hiểu

Biết được thông điệp mà thông tin mình vừa biết muốn truyền tải là gì. Ở mức độ này bạn sẽ nhận định đánh giá được vấn đề, tóm tắt lại ý chính của một đoạn văn muốn truyền tải.

3. Vận dụng

Đây là cấp độ chứng minh, giải quyết vấn đề, tính toán, Ví dụ bạn áp dung một công thức toán đã được học để giải một bài tập, hay làm thí nghiệm hóa học theo qui trình những gì đã được học và theo mức độ hiểu biết.

4. Phân tích

Mức độ này bao gồm các đặc điểm sau: phân loại, so sánh, đối chiếu, diễn dịch.  Ví dụ làm sai một vài toán thì bạn sẽ dụa vào kiến thức kinh nghiệm trước đây để tìm lỗi sai của bài toán

5. Tổng Hợp 

Kết hợp các phần tử có quan hệ thành một tổng thể như viết phần mềm, soạn nhạc.

6. Đánh giá

Đưa ra lập luận đánh giá chứng minh, dựa vào kiến thức đã có và đã qua quá trình phân tích tổng hợp.

Nhận thấy thang trên chưa thật sự hoàn chỉnh, vào giữa thập niên 1990 Lorin Anderson, một học trò của Benjamin Bloom, đã cùng một số cộng sự đề xuất sự điều chỉnh lại các cấp độ tư duy, ở 4 cấp độ đầu thì vẫn tương tự như bloom ở cấp độ 5 và 6 sửa lại thành Đánh giá và Sáng tạo.

Đánh giá là dựa vào kiến thức đã có đưa ra đánh giá một vấn đề mới, còn sáng tạo là đưa ra phương hướng mới, phát kiến mới dựa trên cái cũ đã có.

Các cấp độ tư duy mang lại các lợi ích:

Lợi ích 1:

Nếu dựa theo 6 cấp độ tư duy của Bloom ta sẽ có được cái nhìn về thang đo trí não của ta đang đang ở mức độ nào từ đó đưa ra được cái nhìn khác quan hơn để có kế hoạch rèn luyện bộ não tốt hơn, hay hoàn thiên những cấp độ mà ta đang thiếu sót.

Lợi ích thứ 2:

Có khi nào bạn rơi vào trường hợp trước khi làm công việc nào đó nhìn thì rất dễ nhưng khi thực sự bắt tay vào làm thì sẽ gặp khó khăn khiến bạn không thể làm tốt hay hoàn thành công việc đó. Nếu như theo cấp độ tư duy của Bloom thì nguyên nhân có thể do chưa thực sự hiểu biết về nó, hay khả năng phân tích đánh giá của bạn còn yếu trong lĩnh vực đó. Việc của bạn bây giờ là biết mình sai ở đâu và sửa chữa nó.

Một ví dụ nữa về các cấp độ của tư duy đó là bạn không thể học chạy xe đạp bằng cách ngồi một chỗ đọc sách hướng dẫn chạy xe đạp như thế nào cả. Có thể bạn sẽ biết được rằng đạp bàn đạp thì xe sẽ chạy, bóp thắng thì xe đạp sẽ dừng nhưng khi ngồi lên xe đạp thật sự thì bạn sẽ không chạy được. Nguyên nhân bởi vì bạn chỉ dừng lại ở mức độ biết, hiểu chứ chưa vận dụng nó.

Nếu áp dụng câu chuyện xe đạp này trong quan hệ thường ngày cũng thế, chúng ta dễ dàng đưa ra phán xét về câu chuyện hay lỗi lầm của một người nào đó khi chỉ mới ở mức độ biết câu chuyện, hoàn cảnh của người đó chứ chưa thực sự trải nghiệm và đặt mình trong hoàn cảnh đó. điều này dễ đưa ra các nhận định sai lầm và có thể ta sẽ phải nhận hậu quả từ chính nhận định sai đó.

Kết lại việc hiểu bộ não hay bản thân mình đang thiếu sót ở đâu hay đang ở trình độ nào cũng quan trọng như việc cải thiện và khắc phục nó vậy. Bởi vì khi biết sai ở đâu thì ta mới đưa ra được phương án thích hợp để sửa chữa. Hy vọng bài viết này sẽ có ích đối với bạn để chúng ta ngày càng hoàn thiện bản thân hơn.

NewsLetter Sign Up

Subscribe to our mailing list and get interesting stuff and updates to your email inbox.

Thank you for subscribing.

Something went wrong.

Leave a Reply